Muzeum Regionalne w Pilźnie to niewielka placówka mieszcząca się w zabytkowym budynku dawnej organistówki przy kościele św. Jana Chrzciciela. Otwarte w 2014 roku muzeum gromadzi ponad tysiąc pięćset eksponatów związanych z historią tego podkarpackiego miasteczka i okolic. To miejsce, które powstało przede wszystkim dzięki mieszkańcom – większość eksponatów pochodzi z prywatnych zbiorów lokalnych rodzin, które odpowiadając na apel władz miasta, przeglądały domowe archiwa i przekazywały rodzinne pamiątki.
- lokalne eksponaty od mieszkańców
- unikalne znaleziska archeologiczne
- autentyczne wnętrza mieszkalne
- cenne dzieła Stanisława Westwalewicza
- historia Pilzna od czasów lokacji
Historia powstania muzeum w Pilźnie
Pomysł na utworzenie muzeum w Pilźnie pojawił się już w 2004 roku, ale na realizację trzeba było czekać całą dekadę. Decyzję o powstaniu placówki Rada Miejska podjęła dopiero w 2014 roku, a uroczyste otwarcie nastąpiło 4 października tego samego roku, w ramach obchodów 660-lecia lokacji miasta.
Muzeum znalazło swoje miejsce w wyremontowanej organistówce z 1908 roku, którą władze miasta wydzierżawiły na 20 lat od pilźnieńskiej parafii. W latach 2012-2014 przeprowadzono gruntowny remont, adaptując parterowy murowany budynek z dwoma piwnicami i nadbudowanym poddaszem na potrzeby muzealnej ekspozycji. Lokalizacja tuż przy kościele nie jest przypadkowa – to jedna z najstarszych części miasta, gdzie historia Pilzna jest najbardziej namacalna.
Podczas remontu płyty Rynku w 2014 roku przeprowadzono badania archeologiczne, które dostarczyły wielu eksponatów obecnie prezentowanych w muzeum. To dosłownie historia wydobyta spod bruku.
Co zobaczysz w muzeum – ekspozycje stałe
Główna wystawa nosi tytuł „Pilzno i Ziemia Pilźnieńska na przestrzeni wieków” i prowadzi zwiedzających przez historię miasta od czasów lokacji aż po wiek XX. Ekspozycja składa się z kilku części rozlokowanych na różnych kondygnacjach budynku.
W pomieszczeniach na parterze znajdziesz archiwalne dokumenty i fotografie, zabytki kultury materialnej związane z życiem mieszkańców Pilzna i okolicznych wsi. Są tu kopie pergaminowych przywilejów królewskich, pieczęcie, plany miasta, numizmaty oraz przedmioty związane z dawnym rzemiosłem i cechami zawodowymi. Wśród ciekawszych eksponatów można zobaczyć między innymi prasę do robienia opłatków świątecznych czy narzędzia używane w dawnych gospodarstwach.
Osobną część ekspozycji stanowią znaleziska archeologiczne. W muzealnych piwnicach umieszczono kolekcję starszych artefaktów – od zęba mamuta, przez neolityczne krzemienne tłuczaki i skrobaki, po groty strzał. Te obiekty świadczą o tym, że okolice Pilzna były zamieszkane od tysięcy lat.
Na piętrze zaaranżowano wnętrza salonu mieszczańskiego domu i chłopskiej chałupy. To przestrzeń, która pokazuje kontrast między życiem zamożniejszych mieszkańców miasta a bытом mieszkańców wsi. Dzięki autentycznym przedmiotom codziennego użytku można poczuć atmosferę minionych epok.
Kolekcja Stanisława Westwalewicza – artystyczne serce muzeum
Jedną z najcenniejszych części zbiorów stanowi kolekcja dzieł Stanisława Westwalewicza – malarza, który przez ponad dziesięć lat mieszkał i tworzył w Pilźnie. Wystawa „Pilzno w obrazach Stanisława Westwalewicza” prezentuje obrazy olejne i akwarele z lat 1951-1962.
Prace Westwalewicza to głównie plenery, pejzaże i widoki pilzneńskich zabytków. Charakteryzują się bardzo zgaszonymi tonacjami, są niemal monochromatyczne, utrzymane w wąskich gamach ugru, sieny i walorowej bieli. Mają ekspresjonistyczny charakter, do pewnego stopnia przypominający krajobrazy Maurice’a Utrilla.
Stanisław Westwalewicz był żołnierzem armii generała Andersa. Jego biografia pełna była dramatycznych wydarzeń, a Pilzno stało się dla niego miejscem, gdzie mógł wreszcie spokojnie tworzyć.
Oprócz obrazów można zobaczyć projekty polichromii, które artysta wykonał w okolicznych świątyniach – między innymi w klasztorze ojców Karmelitów w Pilźnie i kościele parafialnym w Dobrkowie. Otwarcie tej części ekspozycji w listopadzie 2014 roku było bardzo wzruszającym momentem dla rodziny artysty.
Działalność edukacyjna i wystawy czasowe
Muzeum to nie tylko ekspozycje stałe. Placówka regularnie organizuje wystawy czasowe o tematyce regionalnej i ogólnokrajowej, prezentując zbiory innych polskich muzeów oraz kolekcje prywatne. To sprawia, że nawet jeśli odwiedzisz muzeum po raz kolejny, możesz zobaczyć coś nowego.
Dla grup szkolnych i przedszkolnych przygotowano bogatą ofertę edukacyjną. Zajęcia oscylują wokół pojęcia „małej ojczyzny” w kontekście historycznym, kulturowym i społecznym. Muzeum organizuje także edukacyjne spacery po mieście, podczas których można odkrywać historyczne obiekty architektury i ślady przeszłości Pilzna we współczesnej przestrzeni miejskiej.
Dla kogo jest to muzeum
Muzeum Regionalne w Pilźnie to miejsce przede wszystkim dla osób zainteresowanych historią lokalną i kulturą Podkarpacia. Jeśli planujesz zwiedzanie regionu i chcesz lepiej zrozumieć charakter małych podkarpackich miasteczek, warto tu zajrzeć.
Dla mieszkańców Pilzna i okolic to ważny punkt na mapie – miejsce, gdzie przechowywane są rodzinne pamiątki i gdzie można zobaczyć przedmioty należące kiedyś do sąsiadów czy przodków. Dla przyjezdnych to szansa na poznanie autentycznej historii regionu, opowiedzianej nie przez wielkie podręcznikowe wydarzenia, ale przez przedmioty codziennego użytku i lokalne opowieści.
Rodziny z dziećmi również znajdą tu coś dla siebie, zwłaszcza jeśli skorzystają z oferty edukacyjnej. Ekspozycje archeologiczne z zębem mamuta czy dawne narzędzia potrafią zainteresować młodszych zwiedzających. Miłośnicy sztuki docenią kolekcję Westwalewicza, która pokazuje Pilzno oczami wrażliwego artysty.
Informacje praktyczne – jak zwiedzić muzeum
Muzeum Regionalne w Pilźnie mieści się przy ulicy Petrycego 8, tuż obok kościoła św. Jana Chrzciciela w centrum miasta. To niewielki budynek, którego zwiedzanie zajmuje około 45 minut do godziny, choć miłośnicy lokalnej historii mogą spędzić tu znacznie więcej czasu.
Placówka działa w strukturach pilźnieńskiego Domu Kultury jako jednostka samorządowa. Kontakt z muzeum możliwy jest pod numerem telefonu 14 672 11 90 lub mailowo: [email protected]. Przed planowaną wizytą warto skontaktować się bezpośrednio z muzeum, aby potwierdzić aktualne godziny otwarcia i ceny biletów.
Dojazd do Pilzna nie stanowi problemu – miasteczko leży przy drodze krajowej nr 73 łączącej Jasło z Tarnowem, około 30 kilometrów od Tarnowa i 25 kilometrów od Dębicy. Dla zmotoryzowanych to wygodny punkt na trasie zwiedzania Pogórza Ciężkowickiego. Parking znajdziesz w centrum miasta, niedaleko muzeum.
Muzeum oferuje również możliwość zorganizowania zwiedzania z przewodnikiem dla grup zorganizowanych. Warto z tego skorzystać, bo oprowadzanie przez osobę znającą lokalne historie i konteksty eksponatów znacznie wzbogaca doświadczenie zwiedzania.
Zbiory muzeum wciąż się powiększają – mieszkańcy nadal przekazują rodzinne pamiątki. Jeśli masz w domu przedmioty związane z historią Pilzna, możesz skontaktować się z muzeum i przyczynić się do zachowania lokalnego dziedzictwa.
Więcej informacji znajdziesz na stronie internetowej muzeum: www.muzeumpilzno.pl, gdzie publikowane są również aktualności o wystawach czasowych i wydarzeniach specjalnych organizowanych przez placówkę.